Um Fágun

Félag áhugafólks um gerjun, eða Fágun, eru samtök fólks sem hefur sameiginlegt áhugamál að stuðla að bættri þekkingu og menningu í gerð gerjaðra matvæla og bættri og fjölbreyttari bjórmenningu. Aðild að félaginu veitir félögum öllum frábær afsláttarkjör á helstu bjórbari og brugghús landsins, með höfuðáherslu á handverksbrugg og spennandi nýjungar. Viðburðir okkar fara að jafnaði fram á þeim stöðum sem hafa boðið okkur afslætti, eða á nýjum bjórstöðum eða brugghúsum þar sem við kynnum okkur það helsta sem er að gerjast á staðnum og oft fáum við að kíkja í tankana og fræðast og ferðast um staði og viðburði sem eru að öllu jöfnu ekki opnir almenningi.
Síðan 2010, sirka, hefur Fágun verið vettvangur heimabruggara, bjóráhugafólks, ostagerðar og þeirra sem gerja og sýra alls konar matvæli. Félagið hélt úti spjallborði í áraraðir, sem enn er í loftinu. Þar er nú lítil virkni en alls konar tímalaus fróðleikur liggur þarna sem og óbein saga félagsstarfsins frá upphafi. Hægt er að heimsækja spjallborð Fágunar hér: https://fagun.is/forum/.
 
Félagið stendur líka reglulega fyrir námskeiðum, keppnum og viðburðum til að vekja áhuga almennings og félagsmanna á efninu. Fundir eru haldnir að jafnaði einu sinni í mánuði, en geta þó verið oftar. Á fundina eru öll velkomin, hvort sem þau eru meðlimir í félaginu eða ekki, en aðrir viðburðir en mánaðarfundir á vegum félagsins eru félögum oftast að kostnaðarlausu, eða niðurgreiddir. Ársgjald er sett á aðalfundi félagsins, sem oftast er haldinn í febrúar. Aðildin gildir í eitt ár á milli aðalfunda (frá febrúar til febrúar) og er 5.000 kr fyrir starfsárið 2021.

Tilgangur Fágunar

Samkvæmt lögum félagsins er tilgangur þess að:
    • Sameina áhugafólk um gerjun.
    • Miðla þekkingu á gerð gerjaðrar matvöru og menningu henni tengdri.
    • Stuðla að bættri ímynd heimagerjaðra matvæla.
    • Stuðla að lagabreytingum til að heimila gerjun drykkja til einkanota.


Í starfsemi og reglugerðum félagsins, sem stofnað var árið 2010, vísar hugtakið gerjun til beitingar örvera í gerð matvæla og drykkja. Í því skyni starfrækir félagið heimasíðuna fagun.is, þessa hér, þar sem spjallhópar eru aðgengilegir öllum í gegnum hlekk, spjallhóp á Facebook og síðu félagsins má einnig finna þar.


Heimagerjun á Íslandi

Heimagerjun matvæla hefur tengst matarmenningu Íslendinga frá því fyrstu Íslendingarnir hófu hér búsetu og hefur bæði haldið lífi í fólki og glætt menningu og magaflóru landsmanna lífi allar götur siðan. Einn angi fjölbreyttrar matarmenningar eru gerjaðir, heimabruggaðir drykkir. Heimabruggun hefur blómstrað í öllum nágrannalöndum okkar um drykklanga hríð. Í Bandaríkjunum, til dæmis, var heimabruggun aftur gerð lögleg nokkuð seint, eftir að bannárin í upphafi 20. aldar höfðu gert hana útlæga. Þó er þar komin hart nær hálf öld síðan heimabruggun var leyfð með lögum í öllum ríkjum þessa annars íhaldssama lands. Í nágrannalöndum okkar og almennt í öllum vestrænum ríkjum ríkir sú regla að gerjun drykkja heima við til einkanota sé leyfileg. Ísland er eitt með mörk áfengisprósentu það lága (2,25%) að gerð flest allra léttra áfengra drykkja er í raun ólögleg.
Litlu brugghúsin
Afnám banns við heimabruggun virðist alls staðar hafa borið með sér uppgang lítilla, staðbundinna brugghúsa, sem sækja innblástur, starfsfólk og hráefni í sitt nánasta umhverfi og laða þau oft einnig að sér ferðalanga og bjóráhugafólk mjög langar leiðir til að upplifa það sem borið er fram á slíkum stöðum. Gerjun drykkja hefur löngum verið stunduð hér á landi. Gerjun er sú aðferð að breyta sykruðum legi í léttan áfengan drykk, til dæmis áfengan berja- og ávaxtasafa, mjöð sem er að uppistöðu uppleyst hunang, síder sem er að uppistöðu eplasafi, bjór og léttvín. Gera má ráð fyrir að fjöldinn allur af Íslendingum geri létta áfenga drykki á heimili sínu til einkanota sér til ánægju og yndisauka, þó svo nákvæm tala um þann fjölda liggi ekki fyrir.

Félagar í Fágun í gegnum tíðina hafa einmitt margir haldið til starfa í brugghúsum um allt land, eða tekið þátt í stofnun þeirra, eða heimabruggun vakið þannig áhuga að þeir hafa haldið utan í nám og komið aftur sem útlærðir bruggmeistarar og bætt mjög áfengismenningu Íslendinga á síðustu árum. Vöxtur litlu brugghúsanna á Íslandi hefur, hér eins og annars staðar, að mestu leiti verið knúinn áfram af áhuga heimabruggara og hefur þessi starfsemi blásið miklu lífi í þorp og byggðarlög um allt land undanfarinn áratug. Þessi handverks- og örbrugghús laða til sín gesti víða að og eru bæjarfélögum sem hýsa þau til mikils sóma, svo um er talað. Oft fylgir þessum brugghúsum önnur starfsemi, eins og aukið menningarlíf og listaviðburðir sem þá lyftir bæjarbrag á enn hærra stig.
Heimabruggun
Við teljum að lögleg heimabruggun ætti ekki að hafa í för með sér aukna hættu á misnotkun áfengis. Þar skiptir t.d hráefniskostnaður, kostnaður við tæki og búnað og það sem sennilega hefur mesta fælingarmáttinn fyrir alla, löng, löng, mjög löng bið eftir að hægt sé að njóta drykkjanna sem bruggaðir eru heima. Hægir sú staðreynd sennilega á flestum sem ekki eru í þessu af ástríðunni einni saman, að bíða þurfi eftir hinum heimabrugguðu veigum í oft fjölmargar vikur og/eða mánuði. Ástríða fyrir nærumhverfi sínu, hagnýting jurta, útsjónarsemi og sköpunarkraftur eru allt einmitt kostir sem prýða margt félagsfólk okkar í Fágun. Drykkir sem þau gerja, bæði með tilbúnu geri og náttúrulegu, eru sennilega alls staðar á mögulegum gerjunarkvarða, frá 0,00% upp í 12-16%. Erfiðara, eða nær ómögulegt, er að gerja sterkari drykki án þess að grípa til eimingar, sem áfram skal vera bönnuð samkvæmt nýlegum lagafrumvörpum um að heimila beri heimabruggun. 

Fágun fær reglulega fyrirspurnir og tekur á móti fólki sem hefur alla jafna ekki hugmynd um að heimagerjun sem það stundar geti verið ólögleg og mætir það því á fundi til að sækja sér reynslu og hugmyndir. Fælingarmáttur laganna eins og þau eru nú eru harla lítil og framkvæmd þeirra virðist ekki benda til að mikill áhugi sé á að fram fylgja þeim meðal almennings. Fólk, bæði sem tengist félaginu og sem við ræðum við almennt, virðist koma af fjöllum þegar við kynnum þeim staðreyndir málsins og mælum með því að það haldi gerjuðum drykkjum undir 2,25% til að vera ekki að brjóta áfengislögin. 2,5% er nefnilega full langt gerjað skv. lögum, þó það sé einungis ætlað til einkaneyslu. Þessi staðreynd, að lögin heimili ekki heimabruggun til einkanota, kemur nær öllum á óvart, hvort sem um er að ræða almenning, löglært fólk eða fulltrúa þjóðarinnar á alþingi er um þetta hefur verið rætt. Það skýtur því skökku við að áhugamál, sem er stundað af jafn mörgum og raun ber vitni og gefur af sér reynslu og þekkingu sem undanfarin ár hefur leitt af sér fjölmörg ný fyrirtæki, sé refsivert.
Frumvörp til laga og umsagnir Fágunar


Félagið ítrekar stuðning við lagafrumvörp sem leggja til að heimila heimabruggun til einkaneyslu og hvetur í leiðinni þingmenn í öllum flokkum til að skoða slík mál með opnum hug. Það þarf ekki nema örlitla breytingu á áfengislögum til að þetta sé hægt en færir þá um leið áhugafólki um gerjun betra umhverfi til að rækta sitt áhugamál og gerir það löglegt. Það virkar þá vonandi sem hvatning til góðra verka og gerir vonandi þeim menningararfi sem felst í gerjun matvæla og drykkja enn hærra undir höfði til framtíðar. Þá hættir styrkur gerjaðs vínanda að skipta höfuðmáli við þetta annars meinlitla áhugamál, sem oft gerir venjulegt fólk að lögbrjótum sér óafvitandi.

Fágun hefur sent Alþingi umsagnir við lagabreytingatillögur sem félagið telur að tengist starfsemi sinni og hagsmunum félagsmanna. Finna má síðustu umsagnir á vef Alþingis, við 480. mál loggjafarþings 151 og við 48. mál loggjafarþings 150 hér í tenglum. Fágun mun áfram leggja sitt lóð á vogaskálarnar, ásamt sínum félagsmönnum, að gera þessu áhugamáli hærra undir höfðu og koma til aukinnar virðingar.

Lög Fágunar

Lög Fágunar – Félags áhugafólks um gerjun

 

1.gr. 

Félagið heitir Fágun – Félag áhugafólks um gerjun.

 

2.gr.

Fágun eru félagasamtök áhugafólks um gerjun. Heimili þess er í Reykjavík.

Tilgangur félagsins er að:

  • Sameina áhugafólk um gerjun.
  • Miðla þekkingu á gerð gerjaðrar matvöru og menningu henni tengdri.
  • Stuðla að bættri ímynd heimagerjaðra matvæla.
  • Stuðla að lagabreytingum til að heimila gerjun drykkja til einkanota.

Í starfsemi og reglugerðum félagsins vísar hugtakið gerjun til beitingar örvera í gerð matvæla og drykkja.

 

3.gr.

Tilgangi sinum hyggst félagið ná́ með því́ að starfrækja heimasíðuna https://www.fagun.is/ sem er  upplýsinga síða. Stafrækja samfélagsmiðlasíður þar sem viðburðir félagsins eru auglýstir. Halda almenna félagsfundi í hverjum mánuði þar sem félagar og aðrir geta komið saman. Standa fyrir námskeiðum og keppnum til að vekja áhuga almennings og félagsmanna á efninu.

Mánaðarlegir félagsfundir skulu ávallt vera opnir öllum sem náð hafa 20 ára aldri. Aðrir viðburðir félagsins eru aðeins fyrir fullgilda félaga.


4.gr.

Fullgildir félagar í Fágun eru hverjir þeir sem hafa náð hafa 20 ára aldri, hafa greitt félagsgjöld starfsársins og undirgengist þessar samþykktir ásamt siðareglum Fágunar.

Stjórn er heimilt á grundvelli þessara samþykkta að hafna aðilum inngöngu í félagið. Á sama hátt ef félagsmaður gerist brotlegur á samþykktum eða siðareglum félagsins er stjórn heimilt að vísa félagsmanni úr félaginu.

 

5.gr.

Reiknings- og starfsár félagsins er almanaksárið. Á aðalfundi félagsins skal stjórn gera upp árangur liðins árs. Aðeins fullgildir félagar í fágun hafa þátttökurétt á aðalfundi.

 

6.gr.

Aðalfundur félagsins skal haldinn fyrir lok febrúar ár hvert og skal boðað til hans með tveggja vikna fyrirvara hið minnsta. Aðalfundur skal boðaður með tölvupósti til félagsmanna ásamt tilkynningum á miðlum félagsins svo sem Facebook.

Aðalfundur hefur æðsta vald í málefnum félagsins. Aðalfundur telst löglegur sé rétt til hans boðað. Einfaldur meirihluti mættra félagsmanna ræður úrslitum.

Dagskrá aðalfundar skal vera sem hér segir:

  1. Kjör fundarstjóra og ritara
  2. Skýrsla stjórnar og umræður
  3. Endurskoðaðir reikningar fyrir hið liðna reikningsár, með athugasemdum skoðunarmanns reikninga
  4. Starfs- og fjárhagsáætlun lögð fram til umræðu
  5. Ákvörðun félagsgjalds
  6. Lagabreytingar
  7. Kosning stjórnar, varamanns og skoðunarmanna Kosningar: Kosið er í stjórn skv. lög um kjör til stjórnar. Enn fremur skal kosinn 1 skoðunarmaður reikninga og annar til vara.
  8. Önnur mál.

 

7.gr.

Stjórn félagsins skal skipuð fimm fullgildum félögum, þ.e. formanni, varaformanni, gjaldkera,  og tveimur meðstjórnendum. Einnig skal kosinn einn varamaður stjórnar. Félagar öðlast kjörgengi hafi þeir verið fullgildir meðlimir síðastliðna 12 mánuði.  Kosning stjórnar fer fram á aðalfundi. Formaður og varamaður eru kosnir til árs í senn. Aðrir stjórnarmenn eru kosnir á aðalfundi til tveggja ára í senn. Annað árið skal kjósa gjaldkera og meðstjórnanda og hitt árið varaformann og meðstjórnanda. Kosningar skulu vera leynilegar ef fleiri en einn gefa kost á sér. Hver félagi má einungis sitja í stjórn félagsins í fjögur ár samfleytt.

 

8.gr.

Stjórn skiptir með sér verkum, formaður sér til þess að boðað sé til funda og er andlit félagsins útá við. Formaður hefur daglega umsjón með félaginu og má rita félagið í umboði stjórnar.

Gjaldkeri annast reikningshald á vegum stjórnar, kynnir stöðu og störf sín fyrir stjórn á stjórnarfundum ásamt því að skila skoðuðum ársreikningum til aðalfundar. Í fjarveru formanns og í samráði við hann, verður varaformaður andlit félagsins út á við og sér um að boða til funda.

Ef félagi í stjórn forfallast í lengri tíma eða segir af sér á miðju starfsári skal varamaður koma inn í stjórn sem meðstjórnandi. Aðrir stjórnameðlimir fylla upp í önnur hlutverk stjórnar.

Stjórn ber ábyrgð á vefsíðu og skipar vefstjóra. Stjórn og aðalfundi er heimilt að skipa í nefndir og embætti á vegum félagsins og setja þeim starfsreglur.

Stjórnarfundur er ákvörðunar fær ef þrír stjórnarmenn sækja fund. Við atkvæðagreiðslu ræður einfaldur meirihluti stjórnar. Halda skal fundagerðir á stjórnarfundum.

9.gr.

Lagabreytingar fara einungis fram á aðalfundum og til að þær teljist samþykktar þarf 3/5 greiddra atkvæða.

Tillögur að lagabreytingum skulu berast tveim vikum fyrir aðalfund og skulu vera birtar viku fyrir fund á þeim virkum miðlum sem félagið heldur úti hverju sinni.

Breytingartillögur á aðalfundi teljast einungis gildar ef um er að ræða breytingar á þeim tillögum sem liggja fyrir aðalfundi. Aldrei má breyta lögum þannig að raskað sé megintilgangi félagsins.

 

10.gr.

Ákvörðun um félagsgjald skal tekinn á aðalfundi. Félagsgjöld eru innheimt árlega og eru þau óafturkræf. Þegar félagsgjöld hafa verið greidd er félaga afhent félagsskírteini.

 

11.gr.

Almennt skal nýta rekstrarafgang félagsins til rekstur félagsins og/eða til veitingakaupa á fundum félagsins öðrum en félagsfundum.

 

12.gr.

Ákvörðun um slit félagsins verður aðeins tekin á aðalfundi með, auknum meirihluta, 75% atkvæða. Eignir félagsins renna til Umhyggju, félags langveikra barna.

 

Lög þessi eru samþykkt á aðalfundi félagsins 2025.

 

Siðareglur Fágunar

Siðareglur

  1. regla

Félagar skulu ekki, af ásetningi, byrla öðrum félagsmönnum vondu öli eða öðrum vöndum gerjuðum matvörum

  1. regla

Meðlimir skulu ekki hafa gert eitthvað til þess að sverta nafn félagsins eða nafn einhvers sem tengdur er félaginu, notfært sér aðstöðu sína til eigin framdráttar á kostnað félagsins eða félagsmanna, eða brotið gegn samþykktum eða siðareglum félagsins.

  1. regla

Félagsmenn skulu vera félaginu til sóma hvarvetna sem þeir koma fram á vegum þess eða fyrir hönd félagsins.

  1. regla

Félagar skulu ekki beita aðra meðlimi eða gesti viðburða á vegum félagsins ofbeldi.

  1. regla

Óheimilt er að mismuna og koma illa fram við aðra. Þá er sérstaklega tekið fram að mismunun á grundvelli kynþáttar, kynhneigðar, kynvitundar, trúarbragða, lífsskoðunar, líkamlegs atgervis, fötlunar og annars fjölbreytileika er stranglega bönnuð. Ef einhver biður þig um að breyta hegðun þinni er það á þína ábyrgð að bregðast rétt við.

  1. Regla

Einelti, baktal og brot gegn einkalífi eru stranglega bönnuð.

  1. Regla

Ef hegðun aðila er ekki við hæfi ber að tilkynna slíkt til stjórnar eða umsjónarmanns viðburðar. Hægt er að senda ábendingar á fagun@fagun.is eða stjórnarmeðlim og er stjórn bundin trúnaði gagnvart sendanda.

Túlkun á broti og ákvörðun varanlegrar refsingar er í höndum stjórnar Fágunar. Stjórn mun reyna að leysa ágreining og ósætti eftir fremsta megni en gefur sér þó vald beita eftirfarandi

viðurlögum:

  • Munnleg og skrifleg viðvörun
  • Tímabundið bann frá viðburðum félagsins
  • Brottrekstur úr félaginu, við alvarleg eða endurtekin brot

 

Allur réttur áskilinn Fágun.